Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdzia\u0142aniu nadmiernym op\u00f3\u017anieniom w transakcjach handlowych wprowadza mechanizmy maj\u0105ce na celu ochron\u0119 wierzycieli przed op\u00f3\u017anieniami w p\u0142atno\u015bciach ze strony d\u0142u\u017cnik\u00f3w. Jednym z kluczowych element\u00f3w tej ustawy jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 dochodzenia rekompensaty za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci. Zgodnie z art. 10 ustawy, wierzycielowi przys\u0142uguje rycza\u0142towa kwota za ka\u017cd\u0105 op\u00f3\u017anion\u0105 faktur\u0119, niezale\u017cnie od rzeczywi\u015bcie poniesionych koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Rekompensata za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci ma na celu zrekompensowanie przedsi\u0119biorcy koszt\u00f3w, kt\u00f3re poni\u00f3s\u0142 w zwi\u0105zku z podj\u0119tymi dzia\u0142aniami maj\u0105cymi na celu odzyskanie zaleg\u0142ej p\u0142atno\u015bci. W praktyce mo\u017ce to obejmowa\u0107 koszty zwi\u0105zane z zatrudnieniem Kancelarii, koszty administracyjne, a tak\u017ce inne wydatki zwi\u0105zane z procesem windykacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa przewiduje zrycza\u0142towane kwoty rekompensaty uzale\u017cnione od warto\u015bci nale\u017cno\u015bci obj\u0119tej faktur\u0105:<\/p>\n\n\n\n
W polskiej praktyce s\u0105dowej kwestia zas\u0105dzenia rekompensaty za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci by\u0142a przedmiotem licznych spor\u00f3w. S\u0105dy krajowe cz\u0119sto r\u00f3\u017cnie podchodzi\u0142y do mo\u017cliwo\u015bci zas\u0105dzenia takiej rekompensaty. W wielu przypadkach s\u0105dy uznawa\u0142y, \u017ce roszczenie o rekompensat\u0119 mo\u017ce stanowi\u0107 nadu\u017cycie prawa w rozumieniu art. 5 kodeksu cywilnego, je\u015bli wierzyciel w rzeczywisto\u015bci nie poni\u00f3s\u0142 \u017cadnych koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z odzyskiwaniem nale\u017cno\u015bci, lub je\u015bli \u017c\u0105dana kwota by\u0142a nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do poniesionych koszt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Art. 5 kodeksu cywilnego stanowi, \u017ce nie mo\u017cna czyni\u0107 ze swego prawa u\u017cytku, kt\u00f3ry by\u0142by sprzeczny z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego lub spo\u0142eczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. W kontek\u015bcie rekompensaty za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci, s\u0105dy cz\u0119sto analizowa\u0142y, czy \u017c\u0105danie takiej rekompensaty w danej sytuacji nie stanowi nadu\u017cycia prawa. Przyk\u0142adowo, je\u015bli wierzyciel domaga\u0142 si\u0119 rekompensaty, mimo \u017ce w rzeczywisto\u015bci nie poni\u00f3s\u0142 \u017cadnych koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z odzyskiwaniem nale\u017cno\u015bci, s\u0105d m\u00f3g\u0142 uzna\u0107 takie roszczenie za sprzeczne z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z najnowszym orzecznictwem Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej (TSUE), kt\u00f3ry 4 maja 2023 r. wyda\u0142 wyrok w sprawie C-78\/22, s\u0105dy krajowe nie s\u0105 uprawnione do badania roszczenia o rekompensat\u0119 za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci pod wzgl\u0119dem nadu\u017cycia prawa. TSUE wskaza\u0142, \u017ce przepisy dyrektywy 2011\/7\/UE w sprawie zwalczania op\u00f3\u017anie\u0144 w p\u0142atno\u015bciach w transakcjach handlowych, na podstawie kt\u00f3rej implementowana jest polska ustawa, maj\u0105 na celu zapewnienie wierzycielom automatycznego prawa do rycza\u0142towej rekompensaty, niezale\u017cnie od rzeczywi\u015bcie poniesionych koszt\u00f3w. W konsekwencji, badanie tego roszczenia pod wzgl\u0119dem nadu\u017cycia prawa przez s\u0105dy krajowe by\u0142oby sprzeczne z celem dyrektywy.<\/p>\n\n\n\n
Wprowadzenie mo\u017cliwo\u015bci dochodzenia rekompensaty za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci stanowi wa\u017cny instrument ochrony przedsi\u0119biorc\u00f3w w obrocie z innymi przedsi\u0119biorcami. Dotychczasowe orzecznictwo s\u0105d\u00f3w krajowych niekiedy wskazywa\u0142o na pewne w\u0105tpliwo\u015bci co do zasadno\u015bci takich roszcze\u0144 w kontek\u015bcie nadu\u017cycia prawa. Jednak najnowsze orzecznictwo TSUE jednoznacznie wskazuje, \u017ce s\u0105dy krajowe nie mog\u0105 bada\u0107 tego roszczenia pod k\u0105tem nadu\u017cycia prawa, co w praktyce wzmacnia pozycj\u0119 wierzycieli i upraszcza proces dochodzenia rekompensaty za op\u00f3\u017anione p\u0142atno\u015bci. Z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia mog\u0119 potwierdzi\u0107, \u017ce szczeci\u0144skie s\u0105dy w wi\u0119kszo\u015bci zas\u0105dzaj\u0105 rekompensaty. Bardzo istotnym czynnikiem jest spos\u00f3b formu\u0142owania samego roszczenia na etapie pisania pozwu, dlatego warto powierzy\u0107 to zadanie do\u015bwiadczonemu prawnikowi.<\/p>\n\n\n\n
Rekompensata za koszty odzyskiwania nale\u017cno\u015bci to rycza\u0142towa kwota, kt\u00f3r\u0105 wierzyciel mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 od d\u0142u\u017cnika za ka\u017cd\u0105 op\u00f3\u017anion\u0105 faktur\u0119, niezale\u017cnie od rzeczywi\u015bcie poniesionych koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z procesem windykacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
Ustawa przewiduje trzy poziomy rycza\u0142towej rekompensaty w zale\u017cno\u015bci od warto\u015bci faktury:<\/p>\n\n\n\n